Srinagar'daki Pashmina dokumacıları için elde oyulan Mukh mekikleri

Fikir

Srinagar'ın Amda Kadal Jogiwan mahallesinde yaşayan 75 yaşındaki Abdul Majeed Zargar, Mukh adı verilen küçük ahşap mekiği oyuyor. Mukh, el tezgâhında atkı ipliğini çözgü iplikleri arasında bir ileri bir geri taşıyor. O olmadan Pashmina ya da Tusha şal dokunamıyor. Zargar'ın, Keşmir'de bu mekiği tamamen elle, yalnızca keski ve eğeyle yapan son usta olduğu düşünülüyor; yaklaşık elli yıldır bu işi sürdürüyor.

Gelirini dokumacılara ve dokuma aletleri alıp satan bir sazvari'ye (tüccara) yeni mekik satarak, bir de aşınmış mekikleri onararak kazanıyor. Tasarımı da geliştirdi: metal parçalar eskiden demirdi ve paslanıyordu, o da pirinç kullanmaya başladı. Fabrika yapımı mekikler daha ucuz, ama ona göre elle oyulanlar daha uzun ömürlü. Adı en yaygın olduğu dönemlerde dokumacılar bir mekik için aylarca beklemiş.

Kime uygun?

Sabırlı, elleri becerikli ve ahşapla arası iyi biri için uygun. Evde bir tezgâh, bir mengene ve sessiz bir köşe yeterli. Zargar'ın deneyimli dokumacıların beğeneceği seviyeye gelmesi yaklaşık bir yılını aldı, ilk parçaları geri çevrildi; yani ilk aylar çıraklık sayılmalı. Bu yüzden başka bir işin yanında yapmak mümkün.

En önemli varlık, çalışan dokumacılara erişim. El tezgâhlarının hâlâ kullanıldığı bir yerden başlayın. Keşmir bariz yer, ama Hindistan'ın başka bölgelerinde ve dünyada el dokumacılığının sürdüğü topluluklar da mekik kullanıyor; beceri taşınabilir.

Maliyet ve gelir

Bunlar kaynaktan değil, bizim tahminlerimiz. Kurutulmuş sert ağaç, bir keski ve eğe seti, pirinç parçalar, mengene ve zımpara için kabaca 200–800 dolar ayırın. Fiyatlar kaynakta yok; test edin: yerel dokumacılara fabrika mekiği için ne ödediklerini sorun ve iyi bir elde oyma çifti biraz üstüne fiyatlayın. Haftada birkaç çift satış ve onarımlarla genellikle ek gelir olarak ayda 100–400 dolar civarı beklenebilir. Her parça saatler aldığı için bu hacim işi değil, zanaat geliridir.

Riskler ve tuzaklar

• Azalan talep. Mekanik tezgâhlar el tezgâhlarının yerini alıyor. Hâlâ elle dokuyan atölyeleri hedefleyin, düzenli iş için onarım sunun.
• Ucuz fabrika mekikleri. Pirinç parçalar gibi dayanıklılıkla rekabet edin ve bunu açıkça söyleyin.
• Kalite reddi. Dokumacılar kusuru hemen görür. İlk parçaların hepsini bir dokumacıya denetin, geri bildirimi saklayın.
• Yavaş öğrenme. Gelirinizi bırakmayın; önce artık parçalarla çalışın.
• Güven. Zargar'a kapıyı bir tüccar ve usta dokumacıların tavsiyesi açtı; bir iki böyle bağ kurun.